De betekenis van religie vandaag

Religie heeft duizenden jaren een grote rol gespeeld binnen de maatschappij, waar ter wereld dan ook. De religies hebben de indeling van de maatschappij mogelijk gemaakt en zijn vaak de eerste bewegingen geweest die te maken hadden met het zorgdragen voor de onderdanen of aanhangers, en zijn ook vaak de eerste instanties geweest die wetten en regels op hebben gezet om alles in de goede lijnen te laten lopen. Wanneer er gesproken wordt over godsdiensten, wordt daarbij vaak verwezen naar het verleden, maar welke betekenis heeft religie vandaag de dag eigenlijk nog?

Op de achtergrond, of juist niet?

Er zijn veel mensen die direct zullen beweren dat godsdiensten en religie geen enkele rol van betekenis meer spelen in de maatschappij van tegenwoordig. Kerk en staat zijn gescheiden, de tempels en kerken lopen leeg en er zijn steeds minder mensen die een geloof aanhangen. De mensen die dit stellen in de discussie, missen de rol van de religie als religie zelf. Het feit dat minder mensen een godsdienst belijden, betekent niet dat de rol in de maatschappij afneemt. Integendeel, de Westerse samenleving zou niet kunnen bestaan zonder religie, alleen valt het ons niet meer op. Hetzelfde geldt onder andere voor India.

Religie is vaak het principe waarop een maatschappij ingedeeld is. Laten we Nederland eerst al voorbeeld nemen. Onze normen en waarden vormen de basis van onze oordelen en ons gedrag binnen de maatschappij. Deze normen en waarden komen voor het grootste gedeelte uit het christendom. Daarnaast zijn wel allemaal bekend met het christendom, kennen we grote delen uit de Bijbel en snappen de meeste referenties. Hoewel we niet naar de kerk gaan, komen we dagelijks met het geloof in aanraking en gebruiken we de basis.

In India is het nog duidelijker. De maatschappij is hier ingedeeld op basis van het hindoeïsme. Hoewel het kastensystemen officieel afgeschaft is, wordt het nog altijd gebruikt bij het indelen van de bevolking in groepen. Het gaat echter verder. Alle Indiërs weten wat het nastreven van een religieus leven is, eten nagenoeg geen vlees en hebben veel heilige koeien op straat lopen die niet lastiggevallen mogen worden omdat de wetten van het hindoeïsme dit voorschrijft.

Op kleinere schaal

Haaks hierop staat de individuele betekenis van het geloof voor mensen. Ook wanneer je geen aanhanger bent van een religie, kan het op bepaalde momenten aantrekkelijk zijn om een hogere macht aan te spreken of je vertrouwen en hoop bij een god neer te leggen. Wanneer je eenzaam bent, wanneer je een ziektegeval in de familie hebt of wanneer je intens verdriet een richting wilt geven. Op zulke momenten kan religie of een geloofsboek hulp bieden. Religie speelt dan een bijzondere rol voor je en kan een vangnet vormen, zoals het in het verleden al gedaan heeft voor veel mensen die in benarde situaties terechtkwamen.